GMO

Co to jest GMO?

Organizmy genetycznie zmodyfikowane (Genetically Modified Organisms - GMO) to organizmy, w których materiał genetyczny został zmieniony za pomocą metod inżynierii genetycznej. Tworzenie organizmów zmodyfikowanych genetycznie polega na włączeniu do DNA organizmu jednego gatunku genu pochodzącego z organizmu innego. Rośliny modyfikuje się genetycznie przede wszystkim po to, by były łatwiejsze i tańsze w uprawie. Wprowadza się do nich geny, które uodparniają je na choroby i herbicydy. Modyfikacja polega zazwyczaj na wprowadzeniu pojedynczego genu, zmieniającego jedną, konkretną cechę organizmu. W przypadku kukurydzy i bawełny może to być np. gen Bt, który powoduje, że roślina wytwarza białko toksyczne dla niektórych szkodników. Identyczne białko, ale pochodzące z bakterii Bacillus thuringiensis, znajduje się również w klasycznych środkach ochrony roślin. W początkach ubiegłej dekady około 2% światowej produkcji pestycydów stanowiły biopreparaty, w których 90% substancji czynnej pochodziło z bakterii Bacillus thuringiensis. Genetyczna modyfikacja kukurydzy jest zatem inną, bezpośrednią drogą wykorzystania metabolitu bakterii Bacillus thuringiensis w ochronie roślin uprawnych. Pożądany efekt owadobójczy uzyskuje się przy niskiej ekspresji obcego genu, wynoszącej poniżej 1% rozpuszczalnego białka kukurydzy.

Odmiany genetycznie ulepszonej kukurydzy

Użycie genetycznie zmodyfikowanych nasion spowoduje, że ponosząc niższe niż obecnie koszty rolnicy mogą uprawiać odporne na trudne warunki odmiany zbóż, owoce i warzywa mające walory lecznicze, a nawet plantacje dostarczające surowce do produkcji paliwa czy przydatne w innych sektorach przemysłu.

Komisja Europejska 8 września 2004 zdecydowała, że odmiany kukurydzy genetycznie modyfikowanej z genem MON 810 (odporność na omacnicę prosowiankę tzw. Bt) mogą być wpisane do katalogu odmian roślin, które mogą być uprawiane w całej zjednoczonej Europie. Oznacza to, że również w Polsce tego typu odmiany kukurydzy mogą być uprawiane. Niebawem prawdopodobnie wejdzie w życie przygotowywana ustawa o współistnieniu roślin genetycznie modyfikowanych (GMO) i tradycyjnych, której wymogi będą musieli spełnić rolnicy.

Polska jest jednym z największych producentów kukurydzy w Unii: powierzchnia uprawy kukurydzy obejmuje prawie 700 tysięcy hektarów. Wprowadzana na rynek kukurydza z genem MON 810 jest odporna na omacnicę prosowiankę, motyla, którego gąsienice potrafią zniszczyć nawet połowę plonu, jeśli rolnicy nie zabezpieczą się za pomocą kosztownych i szkodliwych dla środowiska pestycydów.



Kolba kukurydzy porażona przez
Omacnicę prosowiankę


Kolba kukurydzy
odmiany z genem Bt

Kilkanaście lat temu na świecie upraw genetycznie modyfikowanych roślin nie było wcale.
W 2005 roku obsiano nimi już 90 mln ha.
Na świecie 60% soi i 14% kukurydzy to odmiany genetycznie zmodyfikowane.

Od czasu pierwszej komercjalizacji w 1996 r., powierzchnia polowych upraw roślin transgenicznych wzrasta dynamicznie, na co wskazują poniższe dane z ostatniego raportu International Service for the Acquisition of Agro-Biotech Applications (James, 2005):

- Powierzchnia uprawy roślin GMO wzrosła o 11% w porównaniu z 2004

- Liczba krajów, które zezwoliły na uprawę i obrót roślinami transgenicznymi wzrosła do 21 w 2005. W Europie największą powierzchnię upraw GMO ma Hiszpania (ok. 100.000 ha kukurydzy GMO). Pozostałe kraje europejskie, w których uprawia się tego typu rośliny to: Rumunia, Francja, Niemcy, Czechy i Portugalia